Ok, ok, sommige burgers zijn inderdaad een beetje zielig... Over de 'Unemployed-black-man-in-the-street-fund'

In het onderstaande filmpje wordt op een mooie manier uitgelegd hoe de mechanismen werken achter de meest besproken hedgefunds, wie de crises veroorzaakt en wie er uiteindelijk de prijs voor betaalt of er evengoed aan verdient. Mijn favoritie zin; "Because these hedgefunds you know, they use really good names".
Je kan maar beter er om lachen dan huilen zullen we maar zeggen.

De arme zielige betere burger

Alsof zo'n congres over Duurzaam Natuursteen nog niet genoeg was, zijn we gisteravond met een mooie vertegenwoordiging van de 1%CLUB getogen naar het debat over de Betere Burger op de werkvloer. De aankodiging klonk veelbelovend, bah, meer dan dat; helemaal in de lijn met de gedachtegoed met de 1%CLUB. Op de site stond namelijk:

De betrokkenheid bij de samenleving houdt niet op bij het betreden van je werkplek of je kantoor. Wie in zijn vrije tijd rekening houdt met het milieu en de medemens, wil dat natuurlijk ook tussen 9 en 5 doen.

Veel werkgevers hebben dat inmiddels begrepen. Ze stimuleren vrijwilligerswerk, dragen bij aan projecten voor minderbedeelden of presenteren zich als maatschappelijk verantwoorde ondernemers.

"Hoe maatschappelijk betrokken kun je onder werktijd zijn?"

Spannend, dacht ik. Eens kijken wat voor nieuwe initiatieven er zijn op het gebied van werknemerparticipatie. Mogen ze al hier en daar via intranet meebeslissen over hun werkomgeving of misschien zelfs over de etische kwesties aangaande hun bedrijf? Hoe assisteert de bedrijfsleiding hun werknemers bij hun maatschappelijke initiatieven? Etc. U begrijpt: helemaal in de lijn met hoe de 1%CLUB graag de burger ziet.

Helaas.

De inleiding van de heer Engelen was echt van een uitmuntende kwaliteit, al wekte die wel al het sterke vermoeden dat de aankondiging wellicht niet de goede verwachting bij me heeft gewekt. En dat op zich is dan nog niet erg. Het is aan de heer Engelen om ons te verlichten en onze hersenen te dwingen snel te schakelen en het vraagstuk van meerdere kanten te bekijken. (Overigens was het aspect van zijn betoog die me het meest aansprak die van de toenemende ongelijkheid in onze samenleving. Verassend, inderdaad, gezien de Elkaars Gelijke site). Maar dan.

De rest van het 'debat' met de panelleden ging alleen over de zielige werkenemers die speelbal waren van de machtspositie van het bedrijfs leven, de overheid, tja, wat niet eigenlijk... Ik ga trouwens geen samenvatting geven hier van het gezegde, die kunt u vinden op de site van de BETERE BURGER. Geen spoor te bekennen van nieuwe particpatievormen van de burger op de werkvloer of nieuwe betrokkenheid bij de samenleving via zijn bedrijf.

Uiteraard was het Natasja van de Berg die nog wel bereid was hier het en en ander over te zeggen, maar helaas; al snel keerde het debat terug naar de werknemer, die toch vooral afgestraft werd voor zijn pogingen iets sociaals te doen. Of zich een rad voor ogen liet draaien als hij geloofde dat zijn bedrijf het daadwerkelijk meeende met de sociale initiatieven elders, zoals TNT Post het pretendeerde met zijn deelname aan het World Food Programme van de Verenigde Naties.

Jammer. Erg jammer.

Maar goed, de redding kwam, zoals zo vaak, tijdens de borrel. Want er beleken wel degelijk stiekem vooruitstrevende ondernemers in de zaal te zitten. In ieder geval eentje, Leo Dijkgraaf, de oprichter van Annie Contact. Een telemarketingbedrijf waar de werknemers heel veel zeggenschap hebben over hun werkomgeving; invulling van de werkuren, zelfs over de keuze van hun klanten, hetgeen voor deze branche verre van vanzelfsprekend is. Verder vertelde hij hele inspirerende dingen over de andere zaken waar hij mee bezig was, waar ik vooralsnog wijselijk over zal zwijgen. Laat ik alleen maar zeggen dat er meer mogelijk is dan vertegenwoordigers van bepaalde branches je wijs maken...Zeker als je laat leiden door een werkelijke vraag vanuit je werknemers.

En dat was dan weer mooi. Erg mooi.

Over aanrechtbladen, kinderbloed en duurzaam natuursteen

Het uitkiezen van mijn aanrechtblad was geen makkelijk karwei. Ik wilde graag een zwart aanrechtblad; volgens de enorm opdringede keukenverkoper met de kleine slinkse oogjes bestond zulks niet. Raar, wat ik dacht toch echt zwarte aanrechtbladen gezien te hebben bij de keukenboer verderop; bij de firma GLAD JAN'US.

Nieuwsgierig als ik ben heb ik destijds een groothandel opgebeld waar een rasechte vakman de telefoon opnam en me voorzag van een enorme stroom informatie over de meest uiteenlopende soorten natuurstenen die er op deze aarde verkrijbaar waren; en ja hoor, daar zaten dan ook zwarte soorten bij. Daarvoor hoefde je eigenlijk ook alleen maar naar Belgie af te reizen. Mooi, dacht ik, lekker dichtbij. Dus weinig CO2 uitstoot... Door de locatie heb ik destijds niet stilgestaan bij de vraag of er al dan niet kinderarbeid aan te pas kwam. Dat associeer je dan toch vooral met India of zo.

Terecht, blijkt het dan weer.

Gister had ik de eer om het congres over Duurzaam Natuursteen te Schimmert voor te zitten. De locatie was RMP Grafmonumenten te Schimmert. De bedrijfsleider ervan is actief bezig met het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in India. In zijn werkplaats aldaar is dat al gelukt; de omstandigheden schijnen daar beter te zijn dan in Belgie (oeps...), maar in de steengroeve waar het materiaal vandaan komt zijn er nog wel wat misstanden te vinden. Het gave was dus, dat meneer Reubseat, met camera en al gewoon naar die steengroeve is getogen om dat allemaal in beeld te brengen. Zijn benadering daarbij is ook ontwapenend nuchter; ze praten erover met de eigenaar van de groeve maar verbieden vooralsnog niets. Pas als ze een alternatief kunnen bieden, zullen ze ingrijpen. In deze fase maken ze in ieder geval duidelijk dat er een bepaalde standaard snel moet komen willen ze in de toekomst nog verder zaken met elkaar doen; gezondheidszorg, onderwijs etc. Voordat hij de goodiebag over het plaatselijke bedrijf uitstrooit wil hij ze de kans geven er zelf iets aan te doen.
Ook niet verkeerd...

De dag draaide om de gedragscode die is opgesteld voor de branche om sociale en milieu-misstanden te voorkomen. De aanweizige bedrijfsleiders gaven aan echt behoefte aan een dergelijke standaard te hebben; dat was iets wat hun inspanningen zichtbaar zou maken en hun postite om overheidsopdrachten te verwerven (die vanaf 2010 immers heel erg duurzaam moeten zijn) veel sterker zou maken.

Zie hier de nieuwsitem over dit onderwerp.

Work in progress

Het bouwen van de website gaat als een trein. Afgelopen vrijdag kregen we de voortgang te zien; het ziet er zowaar naar uit dat alles volgens planning opgeleverd gaat worden. Een zeer, zeer uitzonderlijke gang van zaken, dat een IT project tijdig opgeleverd wordt, heb ik me laten vertellen. Maar wat uiteraard nog belangrijker was dan het vasthouden aan de planning; de website zag er echt super, super goed uit!!! En nog even en dan gaat het online! Nog minder dan een maand. So much to do and so little time! Is maar goed dat we pas weken later officieel gaan lanceren.

Doeltreffend fondsenwerven.

Gister hebben we een inspirerend gesprek gehad met dhr. Van Stokkom, die werkzaam is als adviseur giftenbeleid voor vermogensfondsen. Daarnaast heeft hij een zeer informatieve weblog over goede doelen en fondsenwerven, aangevuld met algemene observaties over uiteenlopende zaken. Zeker een aanrader!

En hoe was het fondsenwerven zelf dan gegaan? We zijn in ieder geval naar buiten gegaan met een mooie paraplu; erg doeltreffende bijdrage aangezien het heel hard regende.

Binnekort...

... komt er een nieuwe weblog. Het moge duidelijk zijn dat mijn passie voor de vraagstukken aangaande het denken over gelijkheid en de mogelijke invulling ervan (tijdelijk?) heeft verloren van de praktische invulling ervan. De ontwikkeling van de 1%CLUB site en alles wat ermee samen hangt neemt me volledig in beslag. Alles gaat dan ook bijna met lichtsnelheid. De ontwikkeling van de website verloopt nagenoeg volgens planning, we hebben een nieuw bestuur, nieuw kantoor(tje) en steeds meer mensen die ons met raad en daad bijstaan.

Het is echt gaaf om te zien hoe een dergelijk idee zich ontwikkelt en vorm krijgt. Voor mij was het begonnen met de essaywedstrijd van de NRC Handelsblad; het verhaal over macht en onmacht. Met de vraag hoe we zelf met de ongelijkheid in de wereld moeten omgaan en daar iets aan kunnen doen. Ik was op zoek naar een standaard die haalbaar was voor iedereen en kwam uit bij een voorstel om het tot een gewoonte te maken om 1% van je inkomen in te zetten om de levenstandaard van de mensen in ontwikkelingsgebieden te verhogen.
De tweede vraag was een stuk moeilijker; waar moet je die 1% dan aan besteden? Ik miste zelf een gevoel van betrokkenheid en directheid bij de bestaande goede doelen organisaties. Na een zoektocht kwam ik uit bij particuliere intitiatieven; bevlogen mensen die een probleem tegenkomen en zelf actoef op zoek gaan naar een oplossing. Heel eerlijk moet ik zeggen dat het geen liefde op het eerste gezicht was. Daarvoor bezag ik de vraagstukken toch vooral op een macroniveau en vond ik de manier waarop over bijv. armoede nagedacht werd interessant. Pas toen ik me verdiepte in de bestaande particuliere projecten werd ik heel enthousiast over de vindingrijkheid, inzet en daadkracht van de mensen die veelal achter deze projecten staan. Aangezien de 1%CLUB site opgezet is als een marktplaats is het de bedoeling dat de betere projecten vanzelf naar boven komen drijven. De ironie zal u wel niet ontgaan zijn; want was deze Elkaarsgelijke- site niet al die tijd opgesierd door een afbeelding van de blinde markt? We zullen het er maar op houden dat een mens haar hele leven lang leert en nieuwe inzichten vergaart.

Het idee voor de 1%CLUB was aldus bij mij geboren eind vorig jaar; een jaar later ben ik de demoversie van de 1%CLUB site aan het bekijken. Gaandeweg zijn er steeds meer mensen bij betrokken. Enkelen liepen met nagenoeg hetzelfde idee rond, zoals Bart Lacroix, die nu een cruciale rol speelt binnen de 1%CLUB. Sterker nog, zonder hem was ik nu hoogstwaarschijnlijk geen demo versie van de 1%CLUB site aan het bekijken.

Maar goed, binnen kort ga ik mijn weblog dus elders bijhouden. Tot die tijd zal ik deze weblog nog even gebruiken om over de ontwikkelingen van de 1%CLUB te schrijven.

Over het verbinden van werelden

Sinds een paar maanden mag ik me een trots lid noemen van de Worldconnectors; die de volgende doelstelling heeft: strive towards an open, tolerant, optimistic and pro-active Netherlands that, in all its diversity, is a ‘global actor in the world’, with the urgent aim of working towards a just, sustainable and peaceful world. By connecting different worlds we hope to arrive at alternative views and strategies on global issues. Worldconnectors will engage in dialogue, public events and media activities.
Helemaal in lijn met deze site dus! Een van de eerste uitingen van deze danktank was een artikel geschreven door Naima Tahir, Ruud Lubbers en Heleh Gorashi over het huidige intergatie en migratiebeleid. Dat artikel kunt u hier downloaden.

Voor meer informatie over Worldconnectors klik op:

Over macht en onmacht

Wat mij een enorm gevoel van onmacht geeft, is alle ellende die ik op de televisie zie. Mensen die sterven aan hongersdood, kinderen die sterven door het ontbreken van vaccins waarvan de productiekosten op tien cent per stuk liggen. Ook de ellende die je niet op de televisie ziet, zit me dwars. Duizenden, miljoenen in Darfur ontheemd, verminkt, verkracht.
Ergens, diep van binnen, voel ik me geroepen om persoonlijk voor al die mensen die tot aan hun ellebogen in de shit zitten, op te komen. Wat doe ik met dit gevoel? Voornamelijk nadenken. Nadenken wat de beste manier is om misstanden recht te zetten. Want de wereld redden, dat is nog niet zo gemakkelijk. Dus, al kauwend op het volgende stukje sushi, ga ik eens bij anderen te rade.

De oplossingen lopen uiteen: van een massale bekering tot een religie (en dan wel allemaal alsjeblieft tot dezelfde, anders krijgen we weer andere ellende) tot het afschaffen van het kapitalisme. Blijkbaar behoeft het oplossen van drastische problemen drastische oplossingen. Religie is echter het opium van het volk, dat heeft Marx dan weer goed gezien. Genoeg mensen die er bedwelmd van raken en weer nieuwe ellende veroorzaken. En kapitalisme heeft zo zijn eigen ellende-oplossend vermogen. Vooral in combinatie met politieke richtingen zoals de sociaal democratie kunnen economische systemen ontstaan die een welvaart en gelijke verdeling bewerkstellingen die Marx in zijn wildste dromen niet heeft zien aankomen. Grootschalige bekering of het afschaffen van kapitalisme is het dus niet.

Kleinschalige oplossingen kunnen je ook slapeloze nachten bezorgen. Zo heeft Peter Unger, een filosoof uit New York, aan de hand van een eigen onderzoek vastgesteld dat het redden van een mensenleven ongeveer 200$ kost. Hieronder vallen niet alleen basis inentingen maar ook basisonderwijs en zeg maar een start kapitaaltje. Onze doelgroep bestaat uit inwoners van gebieden waar mensen van minder dan een dollar per dag moeten rondkomen (ongeveer de helft van de wereldbevolking) dus met dit bedrag kom je dan een heel eind. Ik verslik ik me in mijn sushi: 200 dollar! Dat is toch helemaal niks. Zeker met die belabberde koers van tegenwoordig. Het komt neer op 160 euro… Dat is die ene paar schoenen, die ene jas… Hoeveel mensen heb ik wel niet dood laten gaan? Hoeveel maal 160 euro heb ik in mijn leven uitgegeven die ik had kunnen besteden aan een medemens…Ik voel me net Schindler die op het einde van de film beseft dat hij voor de waarde van zijn manchetknopen nog meer Joden had kunnen redden. En ook nog een paar door zijn dasspeld in te ruilen. En nog enkele dozijnen voor zijn auto… Daar komt het toch gewoon op neer? We zijn bij machte om wat te doen en we doen niks.
Misschien doen we het niet, voor 160 euro iemand zijn leven redden, omdat deze mensen zover weg zitten. Maar hoe ver is ver? Sommigen van ons ‘doen’ een weekendje Bali. Misschien doen we niks omdat we de problemen als onoplosbaar ervaren. Ellende blijft immers bestaan, hoeveel maal 160 euro we ook storten. Want wanneer houdt het op? Wanneer was Schindler tevreden geweest? Of in ieder geval niet meer vervuld met het gevoel van afschuw voor eigen nalatigheid? Voor éénmaal 160 euro komen we echter al een heel eind. In ieder geval in de beleving van de mensen die anders hun moeder, zus, dochter, lerares zouden kwijtraken. Zoals een oud Joods gezegde het stelt: wie een mens redt, redt de hele wereld.

Maar waar hebben wij het hier over. Wij als Nederlanders, zijn toch al zo enorm goed bezig? We zijn toch van die extreem weinige rijke landen die wél de belofte nakomt om 0.7% van het BNP aan ontwikkelingshulp te storten? Ja, dat klopt. Je kan je alleen afvragen of dat het best besteedde geld is; een groot deel van het ontwikkelingssamenwerkingbudget wordt bijvoorbeeld uitgegeven aan het kwijtschelden van exportkredietschulden. Schulden die ontstaan op het moment dat een Ontwikkelingsland X een opdracht geeft aan en Nederlands bedrijf Y voor het bouwen van een brug. Bedrijf Y sluit om deze opdracht uit te kunnen voeren een exportlening. Als land X dan vervolgens de opdracht intrekt wordt deze lening, via en tal van tussenstappen, uiteindelijk omgezet in een exportkredietschuld van land X aan Nederland. Uiteindelijk gebruikt Nederland dus een aanzienlijk deel van het Ontwikkelingssamenwerkingbudget om deze schulden aan zichzelf, af te lossen. Zinloze exercitie waar geen lege maag mee gevuld is of een hoofd onderwezen. Dit voorbeeld is overigens niet bedoeld om het gehele ontwikkelingssamenwerkingbeleid af te kraken, ik wil alleen aantonen dat het feit dat we via belasting aan dit potje meebetalen niet een voldoende ‘aflaat’ vormt voor onze nalatigheid.

Veel beter zou het zijn als we ervoor zouden kiezen om zelf een vast deel van ons inkomen te besteden aan het verbeteren van het leven van iemand elders. Laten we zeggen een honderdste van elke hamburger die we eten, van elk paar schoenen, van elke kop koffie die we drinken, van elk concertkaartje die we kopen, van elke liter benzine die we tanken. Een procent van je jaarlijks inkomen dus. Die ene procent moet je dan niet in een keer gaan storten, want dan lijkt het opeens weer erg veel. Dat kan pijn doen. Een procent op jaarbasis kan immers zo oplopen tot een paar honderd euro. Maar als je het verdeeld over maanden of weken, merk je er niks van. Voor de ontvanger maakt het daarentegen die hele wereld van verschil uit! Als we het met zijn allen zouden doen, zouden we zomaar vier miljard Euro vrijmaken voor voedsel, onderwijs en gezondheidszorg. En dat geeft toch wel een gevoel van macht; dat een miezerig procentje van je inkomen voor iemand anders levensbepalend kan zijn, of zelfs levensreddend. Dit is wellicht een ongemakkelijk gevoel van macht, maar het is niet anders.

Het geven van geld is wellicht niet zaligmakend en een nieuw scala van bezwaren dient zich aan. Want komt het geld wel ooit ergens aan waar het moet zijn? Corruptie en fraude zullen er altijd zijn, maar zoals Peter Singer, een andere denker die zich met dergelijke vraagstukken bezighoudt, heeft uitgezocht is hulpverlening door de jaren heen een stuk efficiënter geworden. Waar in 1990 1 miljard euro 105 duizend mensen uit de armoede hielp, konden acht jaar later voor datzelfde bedrag alweer 284 duizend uit de armoede geholpen worden. Ook haalt hij Joseph Stiglitz aan, voormalig directeur van de Wereldbank en Nobelprijswinnaar voor de economie, die verzucht: ‘het is erg zuur dat net op het moment ontwikkelingshulp het meest effectief is geworden, de volume van deze hulp afneemt en zich op het laagste punt ooit bevindt’. Ons beeld is vertroebeld door negatieve verhalen over falen en misbruik. De goede verhalen zijn gedegradeerd tot de foto van een Foster Parents Plan[1] kind dat niet het kindje bleek te zijn dat al die tijd je twee euro vijftig per maand ontving…

Maar goed, financiële steun heeft wel degelijk zin. Een procent geven is haalbaar. De meesten van ons missen het niet eens. Het is vast geen oplossing waar Schindler genoegen mee zou nemen, maar het lost wel degelijk iets op, het redt levens. Dus hele werelden…
En je moet iets concreets doen. Alleen nadenken, het verzinnen van bezwaren tegen de oplossingen die aangedragen worden; het vergroot slechts het gevoel van onmacht. Nadenken is goed, alles begint met één gedachte, maar alleen concrete acties heffen het gevoel van machteloosheid op. Dus. Wat nu rest is een website openen. Want zonder begin je tegenwoordig natuurlijk niks. Laten we zeggen de 1procentclub.nl. Daar zal ons geld op een zo directe manier gekoppeld worden aan duurzame armoedebestrijding. Hmm…De 1-procent-club. Het vermogen om iets te doen. Een klein beetje macht.

[1] nu Plan Nederland